Mobile menu

Άρθρα

Χριστιανισμός και Ισλάμ: Υπάρχουν πραγματικές ομοιότητες μεταξύ τους;

Αξιολόγηση Χρήστη:  / 0
ΧειρότεροΚαλύτερο 

 

Χριστιανισμός και Ισλάμ:

 Υπάρχουν πραγματικές ομοιότητες μεταξύ τους;

γράφει η Αγγελίνα Κ. Παπαϊωάννου

 

 

Εισαγωγή

 

Είναι κοινός τόπος, πως ο Χριστιανισμός και το Ισλάμ μετρούν σήμερα εξαιρετικά μεγάλο πληθυσμό πιστών. Κάνοντας τες, τις δυο κυρίαρχες θρησκευτικές δυνάμεις, όχι μόνον των ημερών μας αλλά και των αιώνων που διήνυσαν και διανύουν. Παράλληλα, γίνεται σαφές όλο και περισσότερο στις μέρες μας ότι το μίσος των Ισλαμιστών, κυρίως, για τους Χριστιανούς αλλά και όλους όσους δεν ασπάζονται τα “πιστεύω” τους, πρέπει να έρχονται αντιμέτωποι με την μάχαιρα του Ισλαμικού νόμου. Κρίνεται σοφή η αντιπαράθεση των δυο αυτών μεγάλων θρησκειών με σκοπό την γνωριμία μας με τις ομοιότητες που μπορεί να έχουν, αλλά κυρίως με τις διαφορές που ουσιαστικά ανακύπτουν ακόμη και από τους κοινούς τους τόπους. Είναι άραγε εφικτό οι δυο πλευρές να ζήσουν αρμονικά;

 

Οι ομοιότητες των δυο θρησκειών μετά των διαφορών τους

 

  1. Προσευχή

 

Ο Χριστιανισμός αλλά και το Ισλάμ φαίνεται να δίνουν ιδιαίτερη βάση στο θέμα της προσευχής. Ποιοι είναι όμως οι λόγοι και οι τρόποι που προσεύχεται ο Χριστιανός και ποιοι ο Μουσουλμάνος πιστός;

Για τον Χριστιανό η προσευχή απορρέει ξεκάθαρα από την Καινή Διαθήκη. Τα Ευαγγέλια, οι Πράξεις και οι επιστολές βρίθουν χωρίων σχετικών με την προσευχή. Με την τελευταία, κατέχουμε έναν ακόμη τρόπο να υπηρετήσουμε τον Θεό καθώς ο ίδιος μας το ζήτησε μέσα από τα λόγια του Παύλου προς τους Φιλιππησίους στην επιστολή του. Ακόμη, η προσευχή μας παρεδώθη με τα παραδείγματα του Χριστού αλλά και τα πρώτα χρόνια της εκκλησίας. Μόνο μέσα από την προσευχή μπορούμε να βρούμε τις λύσεις για τα προβλήματα που μας ταλανίζουν. Εξάλλου είναι γνωστό, ότι ο πιστός Χριστιανός δεν δέεται επί ματαίω, οι προσευχές του εισακούονται ακόμη και όταν δεν λαμβάνει ότι ακριβώς ζητά. Το ακόλουθο χωρίο από την Α' Ιωάννη επιστολή το επιβεβαιώνει:καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ παρρησία ἣν ἔχομεν πρὸς αὐτὸν ὅτι ἐάν τι αἰτώμεθα κατὰ τὸ θέλημα αὐτοῦ ἀκούει ἡμῶνκαὶ ἐὰν οἴδαμεν ὅτι ἀκούει ἡμῶν ὁ ἐὰν αἰτώμεθα, οἴδαμεν ὅτι ἔχομεν τὰ αἰτήματα ἃ ᾐτήκαμεν ἀπ’ αὐτοῦ.”

Για τον πιστό του Ισλάμ όμως, τα πράγματα είναι κάπως διαφορετικά. Η προσευχή, όπως και όλα τα καθήκοντα του μουσουλμάνου είναι υποχρεωτικά. Τα καθήκοντα αυτά συνοψίζονται στους 5 Στύλους του Ισλάμ, ένας εκ των οποίων είναι και η προσευχή. Ο μουσουλμάνος λοιπόν, σύμφωνα με το ιερό βιβλίο του Ισλάμ, το Κοράνιο, υποχρεούται να προσεύχεται ανελλιπώς 5 φορές την ημέρα, δημόσια (στο Τέμενος) ή ιδιωτικά. Ιδιαίτερα, δε, τιμάται ο πιστός ο οποίος θα προσευχηθεί και κατά τη διάρκεια της νύκτας. Η όλη διαδικασία για τη “σαλάτ” (δηλ. προσευχή) δεν είναι απλή. Χρειάζεται συγκεκριμένη προετοιμασία, να γίνεται υπό κατάλληλες συνθήκες με σαφές πρόγραμμα και κινήσεις. Πριν την προσευχή τελείται η ιεροτελεστία της καθαριότητας των άκρων και του προσώπου (γουδού) η οποία μπορεί να ακυρωθεί εάν για παράδειγμα ο πιστός έχει νωρίτερα πραγματοποιήσει τη γενετήσια πράξη, εάν έχει ουρήσει ή ενεργηθεί, εάν είχε αποκοιμηθεί βαθιά, είχε λιποθυμήσει ή ήταν μεθυσμένος. Είναι τόσο απαραίτητη η τέλεση της καθαριότητας, από την οποία δεν εξαιρείται κανείς, ακόμη και ο πιστός ο οποίος δεν έχει πρόσβαση σε νερό πρέπει να ολοκληρώσει τη διαδικασία με καθαρή ψιλή άμμο! Στόχος της “γουδού” είναι η προετοιμασία σωματική και ψυχική του πιστού για την τελετή της “σαλάτ”, που αποσκοπεί στο να διδάξει την πειθαρχία και να τον φέρει σε επαφή με το ιερό. Η τέλεση της προσευχής καθαυτής είναι μια ακόμη πιο πολύπλοκη διαδικασία με στάσεις, πόζες και χειρονομίες γεμάτες σημασιολογία και συμβολισμούς.

Στο κορανιακό κείμενο αναφέρεται: “Πιστοί, επιβάλλεται σε εσάς η προσευχή, όπως είχε επιβληθεί και στους πατέρες σας. Να φοβάστε τον Κύριο.” (Κοράνιο 2: 183). Η φράση αυτή και μόνον συνοψίζει μια εκ των βασικότερων διαφορών των δυο θρησκειών. Ο φόβος έναντι του σεβασμού και της αγάπης.

 

  1. Νηστεία

 

Για τον Χριστιανό η νηστεία είναι μια πρακτική στην οποία καταφεύγει συχνά, για να μπορέσει να συγκεντρώσει τις δυνάμεις του και να εστιάσει στο Θεό. Δεν υπάρχει, δε, ρητή εντολή από τον Θεό για τη νηστεία. Αντίθετα, στο Ισλάμ, οι ελάχιστες περίοδοι νηστείας είναι υποχρεωτικές και η μια εκ των περιόδων αποτελεί και αυτή μια εκ των 5 Στύλων τήρησης του Ισλάμ.

Αναλυτικότερα, στην Αγία Γραφή δεν υπάρχει, όπως ήδη ειπώθηκε, εντολή νηστείας. Παραταύτα, στο αγιογραφικό κείμενο παρουσιάζεται η νηστεία ως ωφέλιμη, καλή και αναμενόμενη. Ιδιαίτερα στις Πράξεις διαφαίνεται η προτροπή προς τους πιστούς να νηστεύουν προτού λάβουν σημαντικές αποφάσεις, και σύμφωνα με το Κατά Λουκάν Ευαγγέλιο θα πρέπει να είναι συνυφασμένη με την προσευχή. Η νηστεία, παρόλο που συχνά εστιάζεται στην αποχή από την τροφή ή από συγκεκριμένες τροφές, ουσιαστικά περικλείει ό,τι μπορεί ο πιστός να στερηθεί προσωρινά ώστε να στρέψει το βλέμμα μόνον στο Θεό και όχι στα εγκόσμια. Ενώ συχνά επιτρέπεται η κατάλυση τροφών κατ' ανάγκην (π.χ. διαβητικοί). Παρ' όλα αυτά, όλοι μπορούν να νηστέψουν, να στερηθούν δηλαδή ώστε να έρθουν πιο κοντά στο Θεό. Σκοπός της νηστείας είναι η προσωπική αλλαγή και πρέπει να γίνεται με ταπείνωση και χαρά! (Μτ. 6:6-18).

Από Μουσουλμανικής πλευράς τώρα, η κυρίαρχη νηστεία στο Ισλάμ είναι αυτή του Ραμαζανίου, ενώ υπάρχουν κι άλλες ημέρες νηστείας μέσα στο χρόνο μικρότερης σημασίας. Το Ραμαζάνι διαρκεί 29-30 ημέρες κατά τον ένατο μήνα του ισλαμικού σεληνιακού ημερολογίου, τον Ραμαντάν, ο οποίος δεν έχει προκαθορισμένη αρχή και τέλος (παρομοίως προς τις χριστιανικές κινητές εορτές). Η ιστορία θέλει την 27η νύχτα του μήνα Ραμαντάν να παραδίδεται το Κοράνιο στον Μωάμεθ. Η μουσουλμανική νηστεία του Ραμαζανίου είναι ιδιαιτέρως σκληρή καθώς απαγορεύει την κατανάλωση υγρής ή στερεάς τροφής από την Ανατολή έως τη Δύση κάθε ημέρας. Ο πιστός πρέπει να απέχει από την σεξουαλική επαφή , το κάπνισμα, την αιμοκάθαρση των νεφροπαθών, τη μετάγγιση αίματος, τη λήψη ιατρικού ορού, τη λήψη υγρών φαρμάκων ή χαπιών από το στόμα. Παράλληλα, οι νομοδιδάσκαλοι προτρέπουν τους πιστούς να απέχουν από κάθε είδους ανήθικη συμπεριφορά και σκέψη. Ακόμη η θέσπιση του Ramadan ως περιόδου αποχής στην ισλαμική παράδοση έχει τις ρίζες της στο ίδιο το κορανικό κείμενο (Κοράνιο 2:184-185). Ενώ ο τρόπος τήρησης είναι διάσπαρτος σε πολλά σημεία του ιερού βιβλίου του Ισλάμ και ιδίως στο δεύτερο κεφάλαιο. Η διακοπή, δε, της νηστείας του Ραμαζανίου επιφέρει αυστηρή τιμωρία. Τέλος, θεωρείται αμαρτία εν γένει στη ζωή του μουσουλμάνου η κατανάλωση χοιρινού κρέατος και αλκοόλ καθώς και η συνεύρεση με γυναίκες εκτός της/των νόμιμων συζύγου/ων του. Ακόμη, δε, η σφαγή των ζώων προς βρώσιν πρέπει να γίνεται με συγκεκριμένο τρόπο για να μπορεί να καταναλωθεί. (Κοράνιο 5:3)
Εν κατακλείδι, ενώ ο Θεός δεν δίνει ρητή εντολή στους Χριστιανούς για νηστεία, στο Κοράνιο γίνεται σαφής ο τρόπος τέλεσής του. Η μη πραγματοποίησή της, δε, είναι ασυγχώρητη και επιφέρει την τιμωρία της μετά θάνατον ζωής στην Κόλαση.

 

  1. Αγαθοεργίες – Ελεημοσύνη

 

Όπως και στις παραπάνω φαινομενικές ομοιότητες των δυο θρησκειών και εδώ, βρισκόμαστε προ σκοπέλου. Ο Χριστιανός είναι ελεήμων από αγάπη προς τον πλησίον του, ενώ ο Μουσουλμάνος υποχρεούται.

Για τον Χριστιανό η ελεημοσύνη είναι πράξη εξυγίανσης της ψυχής και λύτρωσης από την αμαρτία. Είναι ανάγκη που γεννάται στον πιστό μέσα από την θεμελιώδη διδαχή της πίστης: “ἐντολὴν καινὴν δίδωμι ὑμῖν ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλλήλους, καθὼς ἠγάπησα ὑμᾶς ἵνα καὶ ὑμεῖς ἀγαπᾶτε ἀλλήλους. ἐν τούτῳ γνώσονται πάντες ὅτι ἐμοὶ μαθηταί ἐστε, ἐὰν ἀγάπην ἔχητε ἐν ἀλλήλοις”. Η αγάπη και οι λόγοι του Κυρίου υπαγορεύουν στον Χριστιανό να πράξει την ελεημοσύνη. Η εντολή του Χριστού είναι σαφής: “ὁ ἔχων δύο χιτῶνας μεταδότω τῷ μὴ ἔχοντι, καὶ ὁ ἔχων βρώματα ὁμοίως ποιείτω.” Ο Άγιος Γρηγόριος ο Διάλογος λέγει: “Κύριε και Δέσποτα, είσαι θαυμαστός και αξιοθαύμαστα τα έργα σου και δοξολογούμε τη μεγάλη σου ευσπλαχνία, γιατί γέρνεις προς την φιλανθρωπία, παρέχεις ευκαιρίες στους δούλους σου και για τη φιλανθρωπία και για την ακλόνητη πίστη και ελπίδα σε σένα. Και ακόμα με τους υπηρέτες σου μας έμαθες να κάνουμε κι εμείς αγαθοεργίες ο ένας στον άλλον, να προσφέρουμε διάφορες θυσίες και να κάνουμε προσφορές, να στέλνουμε ύμνους, ψαλμωδίες και προσευχές, όχι τυχαία και μάταια.” Σύμφωνα με τον καθηγητή του Τμήματος Νομικής του ΑΠΘ κ.κ. Κώστα Σταμάτη “Η έμπρακτη φιλανθρωπία, νοούμενη ως ελεημοσύνη, αποκτά ηθική αξία, όταν τροφοδοτείται πράγματι από αγάπη ή ειλικρινή συμπάθεια για τη δυσμενή κατάσταση των άλλων. Η παραίνεση του Εφραίμ του Σύρου είναι κρυστάλλινη: «πανταχού την αγάπην νομοθετεί υμίν ο Κύριος».” Άρα, λοιπόν, ο άνθρωπος πλασμένος “κατ᾿ εἰκόνα καὶ καθ᾿ ὁμοίωσιν” δεν έχει παρά να ακολουθεί το παράδειγμα που του δόθηκε. Σημειωτέον, δε, ο Χριστιανός δύναται με τις προσφορές του να αγαλλιάσει την ψυχή των αποθανόντων, δίνοντας και σε εκείνους, που δεν πρόλαβαν όσο ζούσαν να μετανοήσουν, την ευκαιρία να βρεθούν στον Παράδεισο.

Στο Ισλάμ, από την άλλη πλευρά, η προσφορά είναι υποχρεωτική! Σύμφωνα με τον τέταρτο στύλο η ελεημοσύνη έγκειται στην ετήσια πληρωμή του 2,5% των χρημάτων που αποθηκεύονται, προς όσους έχουν ανάγκη. Βασική προϋπόθεση αποτελεί τα χρήματα αυτά να έχουν αποθηκευθεί για έναν χρόνο προτού διατεθούν. Ο πραγματικός σκοπός της υποχρεωτικής ελεημοσύνης είναι η ενδυνάμωση της αλληλοβοήθειας των Μουσουλμάνων, η καταπολέμηση της φτώχειας και η απαλλαγή από τους κινδύνους που δημιουργούνται από αυτή. Μέσω της υποχρεωτικής ελεημοσύνης, οι καρδιές των πλουσίων καθαρίζονται από την απληστία, ενώ οι καρδιές των φτωχών καθαρίζονται από τη ζήλια και το μίσος που ενδεχομένως θα έτρεφαν απέναντι στους πλούσιους. Ενώ έτσι βλέποντας τους οικονομικά δυνατότερους να προσφέρουν από τα αγαθά τους, εκείνο το μερίδιο που θέσπισε ο Αλλάχ στους φτωχούς, φαίνεται δείχνουν ενδιαφέρον για τις ανάγκες τους. Βέβαια είναι σημαντικό να σημειώσουμε πως σχεδόν στο σύνολο των μουσουλμανικών κοινοτήτων δεν υπάρχει μεσαία τάξη, παρά μόνον πλούσιοι και φτωχοί. Η διαδικασία ονομάζεται “Ζακάτ αλ φίτρ” και αρχικά αναφερόταν στην παροχή τροφίμων ενώ αργότερα μετετράπη σε χρηματική βοήθεια, η οποία όμως δεν είναι αποδεκτή από τους Ουλεμά (νομοδιδασκάλοι). Η υποχρεώση του Ζακάτ αλ φιτρ ξεκινά την 28η νύχτα του Ραμαζανίου, καθώς οι μαθητές και οπαδοί του Μωάμεθ συνήθιζαν να δίνουν αυτή την ελεημοσύνη μια ή δυο ημέρες πριν την γιορτή της λήξης του Ραμαζανίου. Το αργότερο που μπορεί να δοθεί είναι την ημέρα της γιορτής πριν την προσευχή. Σύμφωνα με την παράδοση ο Προφήτης φέρεται να είπε: “ Όποιος το δώσει πριν την προσευχή γίνεται αποδεκτό ως υποχρέωση και όποιος το δώσει μετά είναι φιλανθρωπία”. Σε περίπτωση, δε, που δεν δοθεί θεωρείται αμαρτία. Εάν όμως κάποιος το ξέχασε οφείλει να το παραδώσει αμέσως μόλις το θυμηθεί και δεν θεωρείται ότι αμάρτησε.

 

  1. Πίστη στους αγγέλους και τους δαίμονες

 

Κρίνεται περιττός αλλά αναγκαίος ο σχολιασμός περί της υποχρέωσης των Μουσουλμάνων να πιστεύουν τυφλά στην ύπαρξη των αγγέλων και των δαιμόνων, ενώ για τον Χριστιανό η ύπαρξή τους μαρτυρείται από τις Γραφές.

Τις περισσότερες πληροφορίες για τους αγγέλους λαμβάνουμε από την Πατερική Γραμματεία. Ο Μέγας Βασίλειος μας ενημερώνει για την ύπαρξη των αγγέλων πριν από την δημιουργία του υλικού κόσμου. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέγει πως δημιουργήθηκαν από την “εκστατική” αγάπη και αγαθότητα του Θεού, ώστε να συμμεριστούν ως λογικά όντα την μακαριότητά του, αποτελούν μέρος του σύμπαντος κόσμου και διαθέτουν ξεχωριστή προσωπικότητα, χαρακτήρα και θέληση. Ακόμη, ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός περιγράφει τους αγγέλους ως νοερές, αεικίνητες αυτεξούσιες και ασώματες φύσεις. Υπηρετούν το Θεό και είναι αθάνατες, δεν υπόκεινται στο χώρο και το χρόνο, δεν έχουν φύλο αλλά είναι δεκτικές της κακίας. Στην Παλαιά Διαθήκη εμφανίζονται ως μεσάζοντες του Θεού και των ανθρώπων, αγγελιοφόροι και προσωπικοί φύλακες, καθώς κάθε ψυχή διαθέτει και έναν κηδεμονικό άγγελο. Στην Καινή Διαθήκη παίζουν και πάλι το ρόλο των απεσταλμένων του Θεού αλλά, εδώ, διαλαλούν το μήνυμα της Αποκαλύψεως. Ο ίδιος ο Ιησούς αναφέρεται στους αγγέλους, οι οποίοι είναι πάντα παρόντες στα μεγάλα γεγονότα της ζωής του, στη Γέννηση, τη Μεταμόρφωση, την Αποκάλυψη. Συμπαραστέκονται στον Κύριο ως λειτουργοί και υπηρέτες. Τέλος, στο Χριστιανισμό υπάρχει σαφής διαχωρισμός σε τάγματα και διακοσμήσεις οι οποίες προήλθαν από τον ψευδο-Διονύσιο Αρεοπαγίτη και παρέμειναν στην χριστιανική παράδοση.

Οι δαίμονες από την άλλη, κυβερνώνται από τον Εωσφόρο. Τον πρώτο και κυριότερο άγγελο που λάμβανε την μεγαλύτερη δόξα πριν την πτώση του. Στην Παλαιά Διαθήκη εμφανίζονταν με την μορφή σατύρων ή δασύτριχων κατσικών. Ενώ στην Καινή Διαθήκη βρίσκει κανείς τη λέξη “δαιμόνιο” περί τις εξήντα τρεις φορές. Άλλη θεωρία τους θέλει έκπτωτους αγγέλους από τις τάξεις των Νεφιλίμ και των Άγρυπνων ή Εγρήγορων. Η παρουσία τους είναι έντονη στα παλαιοδιαθηκικά γεγονότα.

Στην ισλαμική παράδοση, βέβαια, τα πράγματα διαφοροποιούνται άρδην. Στο Κοράνιο και στη Χαντίθ έχουμε πλήθος αναφορών για την ύπαρξη αγγέλων, οι οποίοι εν αντιθέσει με την χριστιανική άποψη, είναι φτιαγμένοι από φως, δεν έχουν ελεύθερη βούληση και ακολουθούν άκριτα τις εντολές του Αλλάχ. Είναι, παρ' όλα αυτά, υπεύθυνοι για την διατήρηση ενός είδους αρχείου με όλες τις πράξεις και τις σκέψεις του ανθρώπου. Στο Ισλάμ δεν υπάρχει ιεραρχική διαίρεση. Η πίστη στην ύπαρξη των αγγέλων από τους πιστούς εμπεριέχεται στα έξι άρθρα της πίστεως του Ισλάμ μεταξύ της πίστης στο Θεό, τις Γραφές, τους Προφήτες, στην ημέρα της Κρίσης και στο Πεπρωμένο.

Αρκετές ομοιότητες βρίσκουμε όμως στην ύπαρξη του Σατανά και των δαιμονίων. Όλα τα κακά πνεύματα στην ισλαμική παράδοση προέρχονται από τα τζίνι, μια πίστη που προέρχεται από την προ-ισλαμική θρησκεία. Η λέξη τζίν ή τζίνι φαίνεται πως προέρχεται από τα αραμαϊκά. Τα πλάσματα αυτά είναι φτιαγμένα από άκαπνο πυρ και ζούσαν απομονωμένα σε σκοτεινά και βρόμικα μέρη γεμάτα φόβο, σύμφωνα με τις πρώτες ιστορίες. Πρόκειται για δημιουργήματα του Θεού που δεν γίνονται αντιληπτά από τον άνθρωπο. Διαθέτουν ελεύθερη βούληση και “βασιλιάς” τους είναι ο Iblis. Η ιστορία του αρχηγού των δαιμόνων έχει πολλά κοινά σημεία με εκείνη του Εωσφόρου, καθώς ο Iblis δεν υπάκουσε τον Αλλάχ καθώς δεν μπορούσε να υποταχθεί σε ένα πλάσμα φτιαγμένο από πηλό, δηλαδή τον Αδάμ.

Ατύπως, θα μπορούσαμε να αναπαράγουμε το σχόλιο κάποιου ανώνυμου συγγραφέα που θέλει την όλη ισλαμική παράδοση να απορρέει σαφώς και να ακολουθεί τα βήματα του Ιουδαϊσμού και του Χριστιανισμού.

 

  1. Ο Κύριος Ιησούς Χριστός, η Παναγία και ο Ιωάννης ο Πρόδρομος είναι ιερά πρόσωπα

 

Για τα Χριστιανικά δεδομένα οι ζωές του Ιησού, της Μαριάμ και του Ιωάννη του Προδρόμου είναι πολύπλευρα γνωστές καθώς αναλύονται ιδιαίτερα, και ιδίως μέσα από τα γεγονότα που ιστορούνται στην Αγία Γραφή. Φαίνεται όμως πως και το ιερό βιβλίο του Ισλάμ αφιερώνει πολλές σελίδες στην ζωή του Ιησού, τον οποίο θεωρεί προφήτη του Ισλάμ και φυσικά δεν δέχεται τη σχέση Του με το Θεό αλλά ούτε και την Ανάστασή Του. Επίσης εκτενής είναι και η αναφορά στην Παναγία, πρόκειται, δε, για την μοναδική γυναίκα που κατονομάζεται στο σύνολο του έργου και ονοματοδοτεί μια σούρα (δηλ. κεφάλαιο). Η αφοσίωσή της στο Θεό υμνείται και θεωρείται από τον Αλλάχ ως η πιο ενάρετη γυναίκα.

Στο Κοράνιο γίνεται, ακόμη, λόγος για τη γέννηση του Ιωάννη του Προδρόμου καθώς και για την άμωμο σύλληψη του Ιησού από τη Μαριάμ. Ο Αλλάχ δίνει την εντολή στον υπερήλικα Ζαχαρία, μετά από παράκλησή του, πως θα τεκνοποιήσει παρά το γήρας του και του ανακοινώνει παράλληλα το όνομά του γιου που θα αποκτήσει “το όνομά του θα είναι Ιωάννης. Κανένας πριν από αυτόν δεν το είχε το όνομα τούτο.” Στη συνέχεια ο Θεός δίνει εντολή στον Μωάμεθ “να κάνεις λόγο μέσα στο Κοράνιο για τη Μαρία, πως αυτή απομακρύνθηκε από το σπίτι της και οδηγήθηκε στο ανατολικό μέρος του ναού... Στείλαμε σε αυτήν το Πνεύμα Μας (εννοεί τον αρχάγγελο Γαβριήλ), το οποίο ενώπιόν της έλαβε ανθρώπινη μορφή...“Είμαι απεσταλμένος του Κυρίου σου, ο οποίος με έστειλε για να σου χαρίσω έναν άγιο γιο”. Ακόμη διαφαίνεται η αφοσίωση των γονέων της στον Αλλάχ, σύμφωνα πάντα με τη διδαχή του Κορανίου, και μάλιστα ο Ζαχαρίας, ο πατέρας του Ιωάννη του Προδρόμου, καθορίζεται από τον Θεό ως υπεύθυνος για την εκπαίδευση της Μαρίας και υπήρξε μάρτυρας της προστασίας και της υποστήριξης της οποίας έχαιρε η Μαρία από τον Αλλάχ.

Εκείνο που προκαλεί εντύπωση, είναι η κατάφωρη επίθεση προς το χριστιανικό δόγμα. Στο Κοράνιο αναφέρεται το εξής: “Αυτός ήταν ο Ιησούς, ο γιος της Μαρίας, ο οποίος στάλθηκε για να διδάξει την αλήθεια και για τον οποίο γεννήθηκαν αμφιβολίες. Ο Θεός δεν έχει παιδιά. Μακριά αυτή η βλασφημία! Όταν ο Θεός θέλει να κάνει κάτι, λέει: “Ας γίνει” και γίνεται.”

Δεν αποτελεί έκπληξη, βέβαια, το γεγονός πως πολλά παλαιοδιαθηκικά πρόσωπα συναντώνται στο Κοράνιο, καθότι έργο μεταγενέστερο. Προφανώς, δε, εξυπηρετούν τους σκοπούς της Ισλαμικής αφήγησης και διδασκαλίας και γίνονται βήματα επιθέσεως προς τα χριστιανικά δόγματα και την πίστη.

 

  1. Ύπαρξη και στις δυο θρησκείες Ιερών Βιβλίων, ημερών προσευχής και συγκεκριμένοι τόποι λατρείας.

 

Η Χριστιανική Αγία Γραφή είναι το σύνολο των βιβλίων της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. Η μεν πρώτη περιγράφει την προ Χριστού εποχή και την πρώτη συμφωνία του Θεού με τον Ισραήλ για τη σωτηρία του. Περιλαμβάνει θεοφανικά γεγονότα, τη γνωριμία του Θεού με το Μωυσή, την παράδοση του Νόμου αλλά και τη ζωή του Ισραήλ πριν και μετά την έξοδο από την Αίγυπτο, την μετεγκατάστασή του έως και τη διάλυση της κοινής συμφωνίας και την υπόσχεση της νέας, δηλαδή της καινής. Η δε Καινή Διαθήκη εξιστορεί την εκπλήρωση της νέας συμφωνίας του Θεού για τη σωτηρία, πλέον, όλων των ανθρώπων. Την ζωή του Ιησού, το Πάθος και τη σταυρική θυσία Του. Ακόμη, περιλαμβάνονται οι επιστολές των Αποστόλων και μαθητών Του, αποτελώντας ουσιαστικά το σύνολο της διδασκαλίας του Κυρίου, το βαθύτερο νόημα και τη ζωή του Χριστιανισμού. Στο σύνολό της απαρτίζεται από 76 βιβλία, 49 της Παλαιάς Διαθήκης και 27 της Καινής.

Το Ισλαμικό ιερό Κοράνιο από την άλλη, του οποίου το όνομα σημαίνει “απαγγελία”, περιλαμβάνει συλλογές λόγων του Μωάμεθ. Πιθανολογείται, δε, πως η συγγραφή μερικά ή και συνολικά δεν είναι έργο του προφήτη, καθώς ο ίδιος δεν γνώριζε γραφή και ανάγνωση. Αυτός είναι και ο λόγος που σε ορισμένα σημεία του βρίσκει κανείς δείγματα υψηλού ύφους και έμπνευσης και σε άλλα έντονη απουσία αλληλουχίας και συνοχής. Ο Ερνέστ Ρενάν πίστευε πως το Κοράνιο θα μπορούσε να θεωρηθεί και ως συλλογή ημερησίων διατάξεων με διάφορα περιστατικά της ζωής του Μωάμεθ. Είναι χωρισμένο σε 114 κεφάλαια, τις επονομαζόμενες “σούρες” δηλαδή αποκαλύψεις. Μέχρι και σήμερα πρόκειται για το αρχαιότερο και τελειότερο έργο της κλασικής αραβικής πεζογραφίας. Για τους πιστούς περικλείει την απόλυτη αυθεντία, με περιεχόμενο θείο και αλάθητο καθώς παραδόθηκε στον προφήτη από τον ίδιο τον Θεό μέσω του αρχαγγέλου Γαβριήλ με εντολή να το διαδώσει στον κόσμο. Το Κοράνιο είναι για τους μουσουλμάνους η επισφράγιση των άλλων ιερών Γραφών που κατά καιρούς αποκάλυπτε ο Θεός σε παλαιότερους προφήτες.

Εν συνεχεία, είναι κοινός τόπος η ύπαρξη και στις δυο θρησκείες ημερών προσευχής, δηλαδή ημερών αφιερωμένων στον Θεό. Στην Παλαιά Διαθήκη, στο βιβλίο της Εξόδου, όπου οι δέκα εντολές παραδίδονται στον Μωυσή λέγει: τῇ δὲ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ σάββατα Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου· οὐ ποιήσεις ἐν αὐτῇ πᾶν ἔργον” και ο Θεός δίνει την εντολή της ανάπαυσης για όλα τα μέλη του σπιτιού, από τον κύριο, τον δούλο ώς το βόδι και τον ξένο. Η έβδομη ημέρα της εβδομάδος για τον Χριστιανό είναι η Κυριακή, η οποία αφιερώνεται στον Κύριο, εξ ου και το όνομά της. Την αυτή ημέρα αναστήθηκε εκ νεκρών και επιβεβαίωσε την κοινή ανάσταση.

Στην ισλαμική παράδοση, η ημέρα προσευχής είναι η Παρασκευή, η δεύτερη προσευχή της ημέρας υποχρεωτικά πρέπει να γίνεται στο τζαμί. Αν οι πιστοί, δεν έχουν πρόσβαση σε κάποιο χώρο λατρείας θα πρέπει να πραγματοποιούν την προσευχή τους τρόπον τινά ιδιωτικά, με την προϋπόθεση ότι βρίσκονται στον ίδιο χώρο τουλάχιστον τρία άτομα. Δεν είναι σαφείς οι λόγοι επιλογής της ημέρας, πολλοί θεολόγοι θεωρούν πως πρόκειται μόνον για λόγους διαφοροποίησης από τους Εβραίους και τους Χριστιανούς. Ο μουφτής, δε, του τζαμίου Αγίων Αναργύρων Αττικής, λέγει πως ο Αλλάχ δίνει την εντολή στους πιστούς, ότι δηλαδή η μέρα της Κρίσεως και αναδιαμόρφωσης του κόσμου θα τελεστεί ημέρα Παρασκευή, εξ ου και η μέρα αυτή θα πρέπει να αφιερώνεται αποκλειστικά στον Αλλάχ καθόλη τη διάρκεια της ζωής του μουσουλμάνου.

Τέλος, διαδεδομένοι τόποι άσκησης της λατρείας και της προσευχής για το Χριστιανισμό και το Ισλάμ είναι οι εκκλησίες και τα τεμένη (τζαμιά) αντίστοιχα. Ιστορικοί ιεροί χώροι, βέβαια, είναι ο Πανάγιος τάφος της Ιερουσαλήμ για τους χριστιανούς και το ιερό της Καάμπα στη Μέκκα για τους μουσουλμάνους. Σημειωτέον, ότι ο πέμπτος στύλος του Ισλάμ αναφέρεται στο Μεγάλο Προσκύνημα (Χατζ), το οποίο πρέπει να πραγματοποιηθεί τουλάχιστον μια φορά στη ζωή του πιστού, και εννοεί την επίσκεψη στα ιερά μνημεία της Μέκκας.

 

  1. Κοινή πίστη στη μεταθάνατον ζωή και την ύπαρξη Παραδείσου και Κόλασης

 

Σε δεκάδες σημεία της Καινής Διαθήκης αλλά και στους λόγους των Πατέρων ευρίσκει κανείς αναφορές για τον παράδεισο και την κόλαση. Σύμφωνα με άρθρο του Πρωτ. Γεώργιου Δ. Μεταλληνού, Κοσμήτορα της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών “Παράδεισος και κόλαση δεν είναι δυο διαφορετικοί τόποι. Αυτή η εκδοχή είναι ειδωλολατρική. Είναι δύο διαφορετικές καταστάσεις, που προκύπτουν από την ίδια άκτιστη πηγή και βιώνονται ως δυο διαφορετικές εμπειρίες. Ή μάλλον είναι η ίδια εμπειρία, βιούμενη διαφορετικά από τον άνθρωπο, ανάλογα με τις εσωτερικές προϋποθέσεις του. Η εμπειρία αυτή είναι η θέα του Χριστού μέσα στο άκτιστο φως της θεότητάς Του, μέσα στη «δόξα» Του. Από τη Β’ Παρουσία και σ’ όλη την ατελεύτητη αιωνιότητα, όλοι οι άνθρωποι θα βλέπουν τον Χριστό στο άκτιστο φως Του.” και ο πατέρας Γεώργιος Μεταλληνός συμπληρώνει “Παράδεισος και κόλαση είναι η ίδια πραγματικότητα. Αυτό δείχνει ο εικονισμός της Β΄ Παρουσίας. Από τον Χριστό απορρέει ένας ποταμός, φωτεινός ως χρυσίζον φως, στο άνω μέρος, όπου βρίσκονται οι άγιοι και ποταμός πύρινος στο κάτω μέρος, όπου βρίσκονται οι δαίμονες και οι αμετανόητοι”. Ο γέροντας Παΐσιος ερωτώμενος περί των κολασμένων απαντά “Είναι υπόδικοι, φυλακισμένοι, που βασανίζονται ανάλογα με τις αμαρτίες που έκαναν και περιμένουν να γίνη η τελική δίκη, η μέλλουσα κρίση. Υπάρχουν βαρυποινίτες, υπάρχουν και υπόδικοι με ελαφρότερες ποινές.”

Ομοίως το Κοράνιο βρίθει πληροφοριών και περιγραφών για την κόλαση και τον παράδεισο. Θα μπορούσαμε να πούμε, γνωρίζοντας ιστορικά πως οι πρώτοι Μουσουλμάνοι ζούσαν σε άνυδρες και άγονες περιοχές, ότι οραματίστηκαν έναν εξ ολοκλήρου υλιστικό παράδεισο, εν αντιθέσει με την πνευματικότητα του χριστιανικού. Ατελείωτες απολαύσεις περιμένουν τον πιστό Μουσουλμάνο που θα βρεθεί στον παράδεισο. Φαγητά, ποτά, πανέμορφες γυναίκες και υπηρέτες είναι μόνον μερικά από όσα περιγράφονται στο Κοράνι για τον παράδεισο. Η κόλαση, από την άλλη μεριά που αναμένει τους άπιστους και τους αμαρτωλούς περιγράφεται ως το πιο μοχθηρό και βίαιο αιώνιο βασανιστήριο. Οι κολασμένοι θα γκρεμίζονται στην άβυσσο για να φτάσουν στην πύρινη λαίλαπα που θα κατακαίει το δέρμα τους. Ο Αλλάχ, ο Πολυεύσπλαχνος, όπως συχνά αναφέρεται στο ιερό βιβλίο του Ισλάμ, μόλις καεί το αρχικό τους δέρμα, θα τους χαρίσει και δεύτερο για να τιμωρηθούν ακόμη σκληρότερα.

 

  1. Μονοθεϊστικές θρησκείες

 

Ο Χριστιανισμός αναμφισβήτητα αποτελεί μονοθεϊστική θρησκεία. Με το Τριαδικό Δόγμα της αποδέχεται την τριπλή υπόσταση του ενός και μοναδικού Θεού. Η Αγία Τριάδα, το σύνολο δηλαδή των υποστάσεων που συνθέτουν τον Θεό, συντελείται από τον Θεό-Πατέρα, τον Κύριο Ιησού Χριστό και το Άγιο Πνεύμα, τα πρόσωπα είναι αδιαίρετα και ομοούσια με κοινή δύναμη.

Την έννοια της τρισυπόστατης αυτής θεότητας αντιμάχεται το Ισλάμ σφοδρά, διακηρύττοντας ότι ο Θεός είναι ένας και μοναδικός και όχι τριαδικός. Οι Μουσουλμάνοι δεν δέχονται την τριαδικότητα καθότι δεν δέχονται την Παλαιά Διαθήκη αλλά την γνήσια -κατ' αυτούς- εκδοχή της Τοράχ. Εξάλλου στην πέμπτη σούρα του Κορανίου αναφέρεται ξεκάθαρα: “Άπιστος είναι όποιος λέει ότι ο Θεός είναι το τρίτο πρόσωπο ανάμεσα σε τρία, δεν υπάρχει παρά μόνο ένας Θεός. Αν δεν σταματήσουν να ξεστομίζουν βλάσφημα λόγια, θα τους περιμένει μια φριχτή τιμωρία.” Για ακόμη μια φορά αντιλαμβάνεται κανείς την εχθρικότητα, την αδιαλλαξία και τη φίμωση των "απίστων" από μέρους του Ισλάμ.

 

  1. Ύπαρξη μοναχισμού

 

Ο Χριστιανικός μοναχισμός αποτελεί έναν από τους πλέον αρχαίους εκκλησιαστικούς θεσμούς. Με την πάροδο των αιώνων γνώρισε μετεξελίξεις και διαφοροποιήσεις, η ουσία όμως και ο σκοπός του παρέμεινε αναλλοίωτος και προσανατολισμένος. Ο χριστιανός μοναχός ακολουθεί κατά γράμμα την διδασκαλία του Κυρίου και των Αποστόλων: Μετάνοια, αποστασιοποίηση από τα πάθη, συνεργασία με τη Θεία Χάρη, συνεχής προσευχή, με μόνο σκοπό να φτάσει στη φώτιση και τελικά τη θέωση.

Ο Μωάμεθ από την άλλη, φαίνεται πως ήρθε σε επαφή με τον χριστιανικό μοναχισμό κατά τα εμπορικά ταξίδια του στα βόρεια σύνορα της Αραβίας. Παρόλο που το Κοράνιο, όλως παραδόξως, δεν επιβάλει το μοναχισμό, οι Μεβλεβίτες δερβίσηδες αποτελούν μια από τις πρώτες ασκητικές κοινότητες του Ισλάμ. Ο μυστικισμός ήταν πολύ έντονος στην έναρξη της δημιουργίας του ισλαμικού μοναχισμού, με ακόμη εντονότερη τη διδασκαλία της ειμ. Εν τέλει, ο ασκητισμός θεωρήθηκε ως προεργασία για την επίτευξη του βασικού στόχου, της πνευματικής ζωής του μουσουλμάνου.



Συμπέρασμα

 

Φαινομενικά λοιπόν, οι δυο κυρίαρχες θρησκείες του κόσμου μας φέρουν πολλές ομοιότητες μεταξύ τους, οι οποίες όμως διαρρηγνύονται με χάσματα τα οποία με μεγάλη ευκολία ταράζουν τα νερά και δημιουργούν εχθρότητα. Στο σύνολο του κορανικού κειμένου βρίσκει κανείς πολλαπλές επιθετικές αναφορές για τους Χριστιανούς και τα δόγματα της ζωντανής μας πίστης. Πράγματι οι λιγοστοί κοινοί τόποι των δυο θρησκειών δεν καθίστανται ικανοί να φέρουν τις δυο πλευρές σε συζήτηση για την εναρμόνιση της κοινής συμβίωσης των αλλοθρήσκων.

 

Ευχαριστίες

 

Ευχαριστώ θερμά τους πατέρες πρωτ. Λάμπρο Ανδρεάκη (πρωτ. Ι.Ν. Αγίου Αθανασίου Πολυδρόσου Αττικής) και πρωτ. Γεώργιο Τσιμπουξή (πρωτ. Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου και Αγίας Μαρίνης Εκάλης, Αττικής) για την καθοδήγησή τους και την πολύτιμη βοήθειά τους. Ευχαριστώ από καρδιάς την Θεολόγο κ.κ. Κατσαρού Ελένη για την υποστήριξη και την πίστη της στις δυνατότες και τις γνώσεις μου. Τέλος, ευχαριστώ τον αγαπητό φίλο κ.κ. Adnan Aslam Mohammad για την πολύτιμη βοήθειά του και για τις νέες γνώσεις που μου μετέδωσε με σεβασμό και αγάπη για την πίστη του.

 

 

Βιβλιογραφία

Ορθόδοξες πηγές

  • Αγία Γραφή

  • Πατερική Γραμματεία

  • Χριστιανισμός και Θρησκεύματα, Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών και Εκδόσεων “Διόφαντος”, διδακτικό εγχειρίδιο Β' τάξης Γενικού Λυκείου

  • www.xfe.gr

  • www.agioskosmas.gr

  • www.impantokratoros.gr

  • http://oodegr.co/

Ισλαμικές πηγές

Ουδέτερες πηγές

  • Βικιπαίδεια

 

 

 ΣΗΜ.Η Αγγελίνα Παπαιωάννου,είναι φοιτήτρια Θεολογικής Σχολής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας και το άρθρο αποτελεί Συγκριτική μελέτη στα πλαίσια του μαθήματος "Ισλάμ και Βυζαντινή Θεολογία"

Διδάσκων: Κραλίδης Απόστολος

Σχόλια   

SpIrtoKoyto_On Air
+1 #1 SpIrtoKoyto_On Air 22-01-2017 14:25
Εξαιρετικό άρθρο...!!!
Συγχαρητήρια...

- Για να δημοσιεύσετε το σχόλιό σας πρέπει να έχετε δημιουργήσει λογαριασμό και να είστε συνδεδεμένοι

- Ιn order to post comments,you must be LOGIN