Αναλφαβητισμός: Κι όμως συνεχίζει να υπάρχει εν έτη 2021

Μια σύγχρονη μάστιγα, που συνεχίζει να υφίσταται και, φυσικά, διαιωνίζεται ως θλιβερή πραγματικότητα είναι αδιαμφισβήτητα ο αναλφαβητισμός, η πλήρης, δηλαδή, άγνοια γραφής και ανάγνωσης.
Στον αναλφαβητισμό διακρίνονται δύο κατηγορίες, οι οποίες σπάνια υπόκεινται στο σαφή διαχωρισμό τους στην εκάστοτε περίπτωση, μολαταύτα έχουν σημαντικές διαφορές. Πρόκειται λοιπόν είτε για τον οργανικό ή ολικό αναλφαβητισμό, είτε για λειτουργικό ήτοι ημιαναλφαβητισμό.

Τα στοιχεία του ΟΗΕ

Σύμφωνα με τα τελευταία δημοσιευμένα στοιχεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών το 2019, αριθμούνται παγκοσμίως 781 εκατομμύρια ενήλικες αναλφάβητοι, από τους οποίους τα 2/3 είναι γυναίκες. Παράλληλα, περί τα 103 εκατομμύρια παιδιά δεν έχουν πρόσβαση στη μάθηση, με αποτέλεσμα να μην μαθαίνουν να διαβάζουν, να γράφουν ή να μετρούν. Στην Ελλάδα τώρα, το ποσοστό των αναλφάβητων ενηλίκων είναι ανησυχητικά υψηλό, θα λέγαμε, για μια Ευρωπαϊκή χώρα, αφού αγγίζει το 9% του γενικού πληθυσμού. Τα ποσοστά των ανηλίκων, όμως, είναι ιδιαίτερα ευνοϊκά για τη χώρα μας αφού μόλις 0,5% των παιδιών έως 15 ετών δεν είναι εγγράμματα.
Αξίζει να σημειωθεί ότι για την Ελλάδα, αναλφάβητοι θεωρούνται όσοι δεν έχουν απολυτήριο εξατάξιου δημοτικού σχολείου. Μιλώντας με αριθμούς, ύστερα από την τελευταία απογραφή του πληθυσμού το 2016, ουσιαστικά 963 χιλιάδες άνθρωποι θεωρούνται στην Ελλάδα αναλφάβητοι.

Τα αίτια

Τα αίτια της αιώρησης του «φαντάσματος» αυτού εκ του παρελθόντος, όπως πολύ εύστοχα ονομάζει ο κ. Χαλβατζάκης σε άρθρο του στο «Βήμα» τον αναλφαβητισμό, πάνω από την Ελλάδα και άλλες ευρωπαϊκές χώρες είναι πολλαπλά. Οι πολίτες βάλλονται από σχεδόν όλες τις κατευθύνσεις. Δεκατέσσερις διαφορετικοί παράγοντες αποτελούν τα αίτια της ύπαρξης αναλφάβητων στη χώρα μας και όχι μόνο. Με μια πρώτη μάτια διακρίνει κανείς πως ο τρόπος ζωής και διαβίωσης, η εργασία και η ίδια η πολιτεία γεννούν εμπόδια προς την εκπαίδευση. Διότι ο κύριος λόγος για τον οποίο ένας άνθρωπος δεν γνωρίζει να γράφει και να διαβάζει είναι η αποχή του από της εκπαίδευση. Βασικά κοινωνικά προβλήματα όπως η πείνα και η φτώχεια για τα οποία η πολιτεία δεν μεριμνά ώστε να εξαλειφθούν, η παθολογία της εκπαίδευσης, οι ανισότητες ανάμεσα στα δυο φύλα κυρίως η νοοτροπία που θέλει τις γυναίκες υποδεέστερες από τους άντρες, η κακή παροχή παιδείας, οι πολεμικές αναμετρήσεις και η τουρκοκρατία στην Ελλάδα οι οποίες ήταν υπεύθυνες για την αναστολή της λειτουργίας των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, τα κακής μορφής ΜΜΕ τα οποία έχουν μεγάλη εξουσία και, ακόμη και σήμερα, ασχολούνται μόνο με κομματικές διαμάχες, κατωτάτου ποιότητος ριάλιτι και, φυσικά τον τελευταίο καιρό, αποκλειστικά με την πανδημία του κορωνοϊού και έχουν ανοίξει τις πύλες τους σε οτιδήποτε κακόβουλο και αδιάφορο για τη χώρα, έχουν ηθελημένα ξεχάσει το ρόλο τους πράγμα το οποίο οδηγεί στην απουσία ενημέρωσης των πολιτών και τελικά, τα άνομα συμφέροντα, οι πολιτικές και οικονομικές σκοπιμότητες που βασανίζουν τους πολίτες σε όλα τα επίπεδα.

Οι πληττόμενες ομάδες

Τα άτομα που πλήττονται είναι κυρίως μειονότητες (πχ αθίγγανοι), παλιννοστούντες, μετανάστες, φυλακισμένοι και αποφυλακισμένοι, άτομα με ειδικές ανάγκες, άτομα τρίτης ηλικίας οι οποίοι έχουν γνωρίσει τον πόλεμο, αγρότες, άνθρωποι που ζουν στα όρια της φτώχειας και πέρα από αυτά, γυναίκες λόγω της κακής νοοτροπίας που σημειώσαμε νωρίτερα ως αιτία και παιδιά προβληματικών οικογενειών – αν και η λέξη προβληματικός ακούγεται υπερβολική είναι η μόνη η οποία περιλαμβάνει όλες τις κατηγορίες όπως μονογονεϊκές οικογένειες λόγω διαζυγίου ή θανάτου του πατέρα ή της μητέρας, αυστηρή οικονομική διαχείριση ώστε, και λόγω της παιδείας των γονέων, τα παιδιά να εργάζονται από μικρά κ.ο.κ.

Οι συνέπειες

Δεν είναι αναγκαίο να αναλυθούν οι συνέπειες της ύπαρξης του αναλφαβητισμού σε μια κοινωνία, είναι απολύτως κατανοητό ότι οι άνθρωποι αυτοί δε βρίσκουν εύκολα δουλειά ή κάνουν εφήμερες δουλειές, του ποδαριού, δε κοινωνικοποιούνται, έχουν μειωμένη αντίληψη και φυσικά τείνουν να περιθωριοποιούνται κ.α.

Οι λύσεις

Οι γιατροί συνηθίζουν να λένε ότι η πρόληψη είναι καλύτερη της θεραπείας. Υπάρχουν φορές όμως, μιλώντας με τη γλώσσα των σύγχρονων συνθηκών, λόγω διάφορων παραγόντων, όπου αφήνουμε τον “ιό” να πολλαπλασιαστεί μέχρι να μας καταβάλλει τόσο ώστε να πρέπει να καταφύγουμε σε φαρμακευτική αγωγή για να γίνουμε καλύτερα. Αυτή ακριβώς η «αγωγή» εάν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τη λέξη αυτή, διότι εδώ μιλάμε για εκπαίδευση, άρα μαθησιακή αγωγή, αντικατοπτρίζεται στους παρακάτω τρόπους αντιμετώπισης του προβλήματος. Η εκπαίδευση θα πρέπει να είναι υποχρεωτικά και θεσμικά κατοχυρωμένη ως δωρεάν εκπαίδευση με εκσυγχρονισμένα προγράμματα διδασκαλίας και σεμινάρια επιμόρφωσης δασκάλων και καθηγητών οι οποίοι θα είναι σε θέση να παρέχουν σωστή παιδεία ακόμη και σε ενήλικες. Μέριμνα υποδομής νυχτερινών σχολείων και θεσμοθέτηση της δια βίου εκπαίδευσης, για την οποία έχουν γίνει κινήσεις υλοποίησης, δεν γνωρίζουμε όμως κατά πόσο έχουν επιφέρει αποτελέσματα, λειτουργία σχολείων δεύτερης ευκαιρίας στα οποία η πολιτεία να δίνει βαρύτητα και τέλος η ύπαρξη ειδικών προγραμμάτων επιμόρφωσης αναλφάβητων είναι επιτακτική. Φυσικά, όλα αυτά τηρουμένων των αναλογιών. Σε μια κατάσταση όπως η σημερινή, δεν μπορούμε να μιλάμε για δωρεάν παιδεία όταν υπάρχουν παιδιά που δεν έχουν πρόσβαση στα ηλεκτρονικά μέσα που επιτάσσει η εξ αποστάσεως διδασκαλία.

Συμπέρασμα

Όλα αυτά, λοιπόν, προϋποθέτουν την συνειδητοποίηση της ύπαρξης του προβλήματος από την πολιτεία και την αμέριστη συμμετοχή της ώστε να καταπολεμήσει τα αίτια που προκαλούν το πρόβλημα. Οι ρατσιστικές αντιλήψεις και οι διακρίσεις στην κοινωνία του 2021 δεν αρμόζουν, ο κοινωνικός στιγματισμός και αποκλεισμός αρμόζουν σε ανθρώπους απαίδευτους και αμαθείς. Μήπως τελικά είμαστε πιο «αναλφάβητοι» από όσο νομίζουμε;

Σημείωση για τη συγγραφέα:

Η Αγγελίνα Κ. Παπαϊωάννου είναι μεταπτυχιακή φοιτήτρια του προγράμματος «Ορθόδοξη Θεολογία και Χριστιανικός Πολιτισμός» του τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού (πρώην Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας) της Θεολογικής σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και πτυχιούχος των προπτυχιακών σπουδών του ίδιου τμήματος, καθώς και δημοσιογράφος με σπουδές στο Εργαστήρι Δημοσιογραφίας.

Άλλα άρθρα της Αγγελίνας Παπαϊωάννου

5 1 vote

Αξιολογήστε το άρθρο / Article Rating

SpIrto Web Radio

From the blog