Η Παναγία στη Βουλή: Μια θεολόγος σχολιάζει τις αντιδράσεις που προκάλεσε

Με αφορμή τις αντιδράσεις που προκάλεσε την 21η Νοεμβρίου 2020 η προβολή της ιστορίας της Ελλάδος με εικόνες της Υπεραγίας Θεοτόκου, σε slide show στην πρόσοψη της Βουλής, κρίνεται χρήσιμη η αναφορά στους συμβολισμούς των ναών μας και εν γένει ο σχολιασμός του θέματος.

Θα κρατήσω μονάχα ένα εκ των αρνητικών σχολίων που ακούστηκαν, και φυσικά δεν θα σταθώ διόλου στις υπεκφυγές των υπευθύνων. Προσωπικά αισθάνθηκα πως ντράπηκαν (!) για την προβολή αυτή; Κύριος οίδε!

Σε κάθε περίπτωση, η κοινότητα των σύγχρονων θεολόγων θα πρέπει να υπερασπιστεί την κίνηση αυτή, και θέλω να πιστεύω πως είμαστε σε θέση να το κάνουμε. Πιο σημαντικός ρόλος μας είναι να διακονήσουμε, να διδάξουμε και να ενημερώσουμε.

Νομοθετικό πλαίσιο

Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Αρχικά, από νομικής απόψεως, υπάρχει θεσπισμένος ο νόμος περί ανεξιθρησκείας και συγκεκριμένα με το άρθρο 13 του Συντάγματος. Ενώ στο άρθρο 3 ορίζονται και οι σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας θεσπίζοντας ως επικρατούσα θρησκεία στην Eλλάδα τη θρησκεία της Aνατολικής Oρθόδοξης Eκκλησίας του Xριστού, που γνωρίζει κεφαλή της τον Kύριο ημών Iησού Xριστό. Λεχθέντων των ανωτέρω, η έκφραση της πίστεως όχι μόνο δεν απαγορεύεται αλλά και αποτελεί ατομική ελευθερία.

Τα όρια του “κιτς”

Το ένα και μοναδικό σχόλιο στο οποίο θα ήθελα να αναφερθώ, καθώς από αυτό αντλώ και την αφορμή για το παρόν άρθρο, διαβάσαμε πολλάκις στο διαδίκτυο σχόλια τύπου «στα όρια του κιτς», «κιτς επιλογές». Μπορεί κάποιος να με διαφωτίσει τι ακριβώς θεωρείτε κιτς στην Εκκλησιαστική μας παράδοση; Πως ορίζετε το κιτς; Έχει να κάνει με την προσωπική σας αισθητική; Σκεφτήκατε ποτέ πως η αισθητική σας περιορίζεται στα ανθρώπινα, τα εγκόσμια και τα επίγεια και δεν αρμόζουν στη εκκλησιαστική παράδοση;

Δεν φτάνει μόνο η πίστη

Ο Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς απαντά άρτια σε αυτά τα ερωτήματα, στο έργο του «Δεν φτάνει μόνο η πίστη» όπου λέει χαρακτηριστικά:

Σας είναι αδιανόητο γιατί η ορθόδοξη Εκκλησία επιτρέπει τόση εσωτερική λάμψη: πολύτιμες εικόνες, ασημένια καντήλια, χρυσά δισκοπότηρα, ακριβά άμφια, και άλλα ακριβά πράγματα. Επειδή θέλει, όλη αύτη η εκθαμβωτική λάμψη να θυμίσει στους ανθρώπους την αιώνια λάμψη των ουρανών. Να τους τραβήξει έστω και για μία στιγμή, από τη γήινη αθλιότητα τους και να τους προειδοποιήσει για εκείνον τον άλλο κόσμο, την ουράνια πατρίδα τους, το βασίλειο της αιώνιας ευτυχίας και της αιώνιας χαράς. Να τους παρουσιάσει -όσο είναι δυνατό στη γη- με τρόπο υλικό και συμβολικό, εκείνη την πολυτέλεια και εκείνον τον πλούτο, που είναι γεμάτος ο πνευματικός κόσμος, και με τα οποία πρέπει να γεμίζει η ψυχή του χριστιανού, που είναι κλεισμένη στο σώμα, όπως είναι κλεισμένη μέσα στους πέτρινους τοίχους του ναού όλη εκείνη η λάμψη.

Στην Αποστολική Διακονία διαβάζουμε απόσπασμα που όχι μόνον επιβεβαιώνει τα λεγόμενα του Αγίου αλλά επιπλέον τα συμπληρώνει: Τίποτε δεν είναι τυχαίο στον χριστιανικό ναό. Το κάθε τι έχει μελετηθεί σχολαστικά και έχει τη δική του χρησιμότητα και σημασία. Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας όρισαν οι πιστοί μπαίνοντας στο ναό, για να συμμετάσχουν στην λατρεία και την ευχαριστιακή σύναξη, να εγκαταλείπουν προς ώρας τα εγκόσμια και να εισέρχονται στη σφαίρα του υπεραισθητού. Γι’ αυτό τα πάντα μέσα στο ναό έχουν το βαθύτερο συμβολισμό τους, ώστε να δίνονται στους πιστούς σωστικά μηνύματα.

Ας μην ξεχνάμε, ότι ένας από τους κυριότερους σκοπός της Εκκλησίας μας είναι να μεταφέρει και να μεταδίδει το μήνυμα της σωτηρίας του ανθρώπου. Το νόημα της μαρτυρικής θυσίας του Ιησού Χριστού. Ο ίδιος ο Κύριος, ως κεφαλή της, παρέδωσε το Ευαγγέλιο στην Εκκλησία και μας κάλεσε όλους να ενταχθούμε στο σώμα του (δηλ. Την Εκκλησία) για να αποκτήσουμε εν συνεχεία τη δυνατότητα εισόδου στη Βασιλεία του Θεού.

Τι λέει το κοράνι

Τέλος, για να μην αναφερόμαστε μόνο στην Ορθόδοξη Χριστιανική πίστη, καλό θα ήταν να γνωρίζετε ότι το Κοράνι, το ιερό βιβλίο του Ισλάμ, έχει ένα ολόκληρο κεφάλαιο αφιερωμένο στην μητέρα του Ιησού και αποτελεί την πιο τιμημένη γυναίκα του Μωαμεθανισμού. Δηλαδή, μια τόσο σκληροπυρηνική θρησκεία – νόμος, αποτίνει φόρο τιμής στην Παναγία μέσα στο ίδιο της το ιερό βιβλίο, αιώνες τώρα.

Το συμπέρασμα

Άρα, θα καταλήξω στο απλό συμπέρασμα ότι αν είναι κιτς η εκκλησιαστική διακόσμηση και αισθητική στα μάτια σας, έχετε εκλάβει εντελώς λάθος το νόημα της πίστεως και της θρησκείας μας. Η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι ο θεματοφύλακας μιας ζωντανής θρησκείας που βασίζεται στη σύνδεση του αισθητού με τον υπεραισθητό κόσμο και τα εγκόσμια αντικατοπτρίζουν την ουράνια ζωή. Μένοντας, λοιπόν, στο φαίνεσθαι, είστε ατελή μέλη της κοινωνίας του Χριστού. Λύστε τις απορίες σας και αναζητήστε την αλήθεια της πίστεως μας.

Σε κάθε άλλη περίπτωση, έχετε πάντα το δικαίωμα να μην πιστεύετε. Σε καμία περίπτωση όμως δεν σας παραχωρούμε το δικαίωμα της ύβρεως έναντι της πίστης μας. Όσοι, δε, ψάχνετε έρεισμα στο άρθρο 13 παράγραφος 2 του Συντάγματος για να δικαιολογήσετε την αντίδραση περί της προβολής των εν λόγω εικόνων στη Βουλή, το οποίο ορίζει μεταξύ άλλων ότι η άσκηση της λατρείας δεν επιτρέπεται να προσβάλλει τη δημόσια τάξη ή τα χρηστά ήθη. Σας προκαλώ σε ανοιχτό διάλογο. Με ποιον τρόπο θίγεται η δημόσια τάξη ή τα χρηστά ήθη με την προβολή εικόνων της Παναγίας; Πως κανονικοποιήσαμε σαν κοινωνία την ελεύθερη εμφάνιση των εικόνων του Διαβόλου σε metal συναυλίες επί παραδείγματι, αλλά η Παναγία μας προσβάλει;

Η εκκλησιαστική μας παράδοση και η θρησκεία είναι άρρηκτα συνυφασμένες με την ύπαρξη μας σαν λαός. Τρανή απόδειξη ότι μόνο το όνομα της Μεγαλόχαρης κοσμεί στίχους πολλών λαϊκών ασμάτων και δεν χαρακτηρίζει μόνο την εκκλησιαστική τέχνη. Φυσικά θα μπορούσαμε να δώσουμε κι άλλα παραδείγματα της συμβολής της Εκκλησίας και της επίδρασης της διδασκαλίας της στους Έλληνες, όπως παραδείγματος χάριν η λειτουργία του κρυφού σχολειού κατά την περίοδο της υποδούλωσης των Ελλήνων από τους Τούρκους ή ακόμη και σήμερα οι στέγες νέων, τα συσσίτια κ.ο.κ.

Σημείωση για τη συγγραφέα:

Η Αγγελίνα Κ. Παπαϊωάννου είναι μεταπτυχιακή φοιτήτρια του προγράμματος «Ορθόδοξη Θεολογία και Χριστιανικός Πολιτισμός» του τμήματος Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού (πρώην Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας) της Θεολογικής σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και πτυχιούχος των προπτυχιακών σπουδών του ίδιου τμήματος, καθώς και δημοσιογράφος με σπουδές στο Εργαστήρι Δημοσιογραφίας.

Άλλα άρθρα της Αγγελίνας Παπαϊωάννου

5 2 votes

Αξιολογήστε το άρθρο / Article Rating

SpIrto Web Radio

From the blog